معمای "احمد رشیدی مطلق" چیست؟ / پشت پرده یک مقاله تاریخ ساز

تاریخ انتشار پست : 1395-10-19 دسته : سیاسی

تظاهرات مردم قم، در اعتراض به مقاله ای موهن نسبت به امام خمینی(ره) در 19 دی ماه سال 1356، نقطه عطف انقلاب اسلامی ایران شد.


به نقل از خبرنگار طاها پخش گروه طاها پخش ، رحلت مشکوک مرحوم سیدمصطفی خمینی فرزند ارشد امام خمینی(ره) در آبان ماه سال 1356، با واکنش های شدید و برگزاری مجالس گسترده ای از سوی مردم همراه شد؛ مجالسی که از نفوذ غیرقابل تصور روح الله خمینی در میان توده مردم حکایت داشت، بستری شد برای شدت گرفتن جنبش های اجتماعی و نارضایتی مردم از رژیم پهلوی و بهانه ای برای انتقام حکومت از رهبری نهضت.

پشت پرده یک مقاله تاریخ ساز/ معمای

زاهدی, داریوش همایون, امام خمینی, استعمار سیاه, قیام 19 دی, قم, مصطفی خمینی, احمد رشیدی مطلق, استعمار سرخ

آشفتگی رژیم پهلوی از این اتفاق به قدری بود که شاه و دربار، درصدد تلافی و تخریب چهره امام خمینی(ره) در میان مردم برآمدند. در میانه دی ماه همان سال(1356)، دفتر روزنامه اطلاعات، مقصد نامه ای مهر و موم شده از سوی دربار پهلوی بود؛ نامه ای که از سوی فرستاده هویدا و وزارت دربار برای رئیس وقت روزنامه های اطلاعات و جهانگردی "داریوش همایون" فرستاده شد.

این نامه، حاوی مقاله ای بود با عنوان «ایران و استعمار سرخ و سیاه» به قلم شخصی با نام مستعار «احمد رشیدی مطلق». همایون هم دستور "جمشید آموزگار" نخست وزیر وقت مبنی بر انتشار آن را اجرا می کند و با تحویل آن به "علی باستانی" که از دست اندرکاران روزنامه اطلاعات بود، زمینه انتشارش را فراهم می سازد.

هرچند نام نویسنده واقعی این مقاله بعد از 37 سال همچنان هم در هاله ای از ابهام قرار دارد اما محتوی آن که شخصیت امام خمینی(ره) را مورد آماج تهمت و توهین قرار داده بود، نقطه عطفی در جریان انقلاب اسلامی ایران شد.

نویسنده این مقاله با توهینی بی سابقه، قیام 15 خرداد را حاصل استعمار سرخ یعنی کمونیست و استعمار سیاه یعنی ارتجاع می خواند و از سویی رهبران سیاسی مذهبی و در رأس همه آن ها امام خمینی که با انقلاب سفید شاه مخالفت کردند را عامل خارجی معرفی می کند. اتهام موهومی که به فاصله دو روز بعد از انتشار آن در 19 دی ماه سال 1356 با تظاهرات گسترده مردم در قم و شهرهای دیگر و کشتار خونین معترضان و در نهایت سقوط دولت جمشید آموزگار، همراه شد.

معمای رشیدی مطلق!

تاکنون روایات متعددی در خصوص هویت نویسنده این مقاله جنجالی و توهین آمیز نقل شده است؛ برخی احمد رشیدی مطلق را همان داریوش همایون می دانند و معتقدند اگر همایون از محتوی این مقاله آگاه نبود، می توانست آن را در روزنامه" آیندگان" که خود سال ها مدیر مسئول آن بود، منتشر سازد و حتی در اختیار روزنامه "رستاخیز" وابسته به حزب رستاخیز قرار دهد که خود، قائم مقام دبیرکل این حزب بود اما همایون، همواره این موضوع را تکذیب کرد.

پشت پرده یک مقاله تاریخ ساز/ معمای


"ارتشبد قره باغی" یکی از رجل سیاسی پهلوی است که در کتاب خاطرات خود با نام «اعترافات ژنرال» می نویسد: نوشتن مقاله مزبور گویا توسط داریوش همایون صورت گرفته است. "پرویز راجی" نیزدر کتاب خاطرات خود با عنوان «خدمتگزار تخت طاووس»، اصلاً علت تنفر و ناراحتی شاه از داریوش همایون را به ماجرای نامه معروف احمد رشیدی مطلق مربوط می داند.

"هوشنگ نهاوندی" نویسنده کتاب «محمدرضا پهلوی، آخرین شاهنشاه»، یکی دیگر از رجال برجستۀ دوران پهلوی است که در دولت "حسنعلی منصور" عهده دار وزارت آبادانی و مسکن بود و در ماه های پایانی حکومت شاه، پیش از آنکه برای همیشه از کشور خارج شود، مدتی تصدی وزارت علوم کابینۀ شریف امامی را بر عهده داشت.

در روایتی که رادیو فردا به مناسبت سالروز پیروزی انقلاب از او نقل کرده است می گوید: امیرعباس هویدا، وزیر وقت دربار در واکنش به سخنرانی های تند و انتقادی امام نسبت به رژیم پهلوی به شاه پیشنهاد می کند که پاسخ به آن در یک مقاله داده شود و شاه می گوید: «چرا که نه!» نهاوندی می گوید «چرا که نه» یکی از تکیه کلام های محمدرضا شاه بوده است.

"محمد حیدری" از گروه سردبیری روزنامه اطلاعات، بعدها در خاطراتش در این باره چنین نوشته است: «عصر احمدرضا دریایی متصدی اجرایی صفحات داخلی روزنامه با صدایی لرزان و پر اندوه به احوالپرسی من پاسخ داد. به شوخی گفتم: کشتی هایت غرق شده؟ گفت: نه همه مان به دردسر افتاده ایم... از وزارت اطلاعات نامه ای آورده اند و اصرار دارند همین فردا چاپ شود. گمان کردم از همان نامه های معمولی است که وزارت اطلاعات در دوران اختناق آمیز، چاپ آن ها را همواره به مطبوعات تحمیل می کرد و البته غالباً موضوعاتی بود که چاپ آن ها، خواننده آگاه را متوجه طرز تفکر و مدیریت بسیار ابتدایی و پیش پا افتاده و خنده آور مسئولان تبلیغاتی مملکت می کرد. بدین لحاظ بود که گفتم: چه می شود کرد... ما که پوستمان کلفت شده است. مطلب را در یکی از صفحاتی که کمتر مورد توجه است و لای آگهی ها گم و گور کن. گفت: این دفعه موضوع فرق می کند، گفتم: «من 100درصد مخالف چاپ نامه هستم... بگذار با سردبیر روزنامه صحبت کنم و پس بگویم چه باید کرد. گفت: سردبیر روزنامه استعفا کرده است. الان روزنامه بی سردبیر است. تهدید کرده اند که نامه حتماً باید چاپ شود، گفتم: الآن که کسی در روزنامه نیست، من موظفم مانع انتشار این نامه بشوم ولو آنکه فردا به دارم بکشند و پس به شوخی گفتم: من تا الآن غذای زندان را نخورده ام... به امتحان کردنش می ارزد.

"اسکندر دلدم" نویسنده و خبرنگاری که در آن زمان، خود از نزدیک شاهد ماجرای ارسال و چاپ و انتشار این مقاله در روزنامه اطلاعات بوده بعدها در خاطراتش این گونه می‎ گوید: «این مقاله احمقانه که سرنوشت مملکت را عوض کرد، از توصیه های یکی از همین نخبگان فرهنگی! و به قلم یکی از مارکسیست های مرتد نوشته شده بود!»

پشت پرده یک مقاله تاریخ ساز/ معمای


"اردشیر زاهدی" که در سال های 1351 تا دی ماه 1357 سفیر حکومت پهلوی در آمریکا بود، در خاطراتش، فرهاد نیکوخواه مشاور هویدا در وزارت دربار را نویسنده مقاله ایران و استعمار سرخ و سیاه معرفی می کند و در عین حال نیکوخواه را به علت نوشتن چنین مقاله تحریک آمیزی مورد سرزنش قرار می دهد.

یکی دیگر از وابستگان و نزدیکان به دربار پهلوی به نام "احمدعلی مسعود انصاری" که به واسطه رابطه نزدیک و صمیمانه اش با دربار، اطلاعات بسیاری از مسائل آشکار و نهان آن روزگار داشت نیز در خاطراتش به نقش مطبوعاتی هویدا و فرهاد نیکوخواه در تهیه و انتشار این مقاله به صراحت تأکید می کند.

یکی از اعضای سفارت آمریکا در تهران، "جی. بی. لمبراکیس" در تاریخ 19 مهر 1357 نقل ازی به وزارت خارجه ایالات متحده در آمریکا می فرستد که در آن، از ملاقاتش با سید مهدی پیراسته یکی از رجال دربار پهلوی اینگونه می نویسد: «او [پیراسته] حماقتی را که با درج مقاله اطلاعات در ژانویه 1978 (7دی 1356) در حمله به [امام] خمینی انجام شده بود، مطرح کرد. او باور نمی کرد که من نمی دانم نویسنده واقعی آن مقاله چه کسی بود و گفت که «کاخوده» آن را نوشته و هویدا در محضر همایون، آن را تصحیح کرده بود.»

بی تردید، «کاخوده» همان «نیکوخواه» است که لمبراکیس به اشتباه آن را اینطور تلفظ کرده و در خاطر سپرده و در متن انگلیسی همان سند نیز به صورت «Kakhoudeh» نوشته است اما شواهد حاکی از آن است که این واژه، همان نیکوخواه «Nikoukhah» بوده است.

فرهاد نیکوخواه؛ همان احمد رشیدی مطلق!

به اعتراف بسیاری از نزدیکان دربار پهلوی، فرهاد نیکوخواه، لیسانس علوم سیاسی از دانشگاه تهران، رئیس روابط عمومی بنیاد پهلوی و نیز برنامه ریز جشن های 2 هزار و 500 ساله در تخت جمشید، نویسنده اصلی مقاله موهوم و موهن ایران و انقلاب سرخ و سیاه است.

پشت پرده یک مقاله تاریخ ساز/ معمای


اما داریوش همایون در دو کتاب "دیروز و فردا" و در "گذار از تاریخ" که در سال های 1981 و 1992 در آمریکا منتشر شده است، نقش فرهاد نیکوخواه را اینگونه توصیف می کند: «نیکوخواه به یک روزنامه نویس قدیمی تلفن کرد. البته آن روزنامه نویس در آن زمان، کار مرغداری می کرد و رئیس انجمن مرغداران بود: علی شعبانی. چون او درگذشته است، برای نخستین بار اسمش را آوردم. نقش فرهاد نیکوخواه همین بود که به آن شخص تلفن کرد؛ چون خود نیکوخواه اصلاً مردی نیست و طبیعتش طوری نیست که وارد این کار ها بشود. او اصلاً دوست ندارد چنین اقداماتی بکند. مردی ملایم، مسالمت جو و اهل آشتی دادن است و اصلاً وارد این کار ها نمی شود. ولی خب دستور بود و باید دو نفر را پیدا می کرد و او هم پیدا کرد.

علی شعبانی یک متن خیلی آبکی نوشت. البته مقاله ای که چاپ شد، یک متن بسیار آبکی است ولی گویا متن اول، آبکی تر هم بوده است. می نویسد و می فرستند پیش شاه و شاه عصبانی می شود که این حرف ها چیست و تندترش کنید. برمی گردند و متن را به شعبانی می دهند تا کمی تندترش کند. بعد، پیش از اینکه متن را به شاه بدهند، آقای مهدی قاسمی را دعوت می کنند. این را چند سال پیش، آقای مهدی قاسمی در مجله علمی و جامعه واشنگتن نوشته است و من از آنجا نقل می کنم. او می گوید: شب، دیر وقت بود که به دفتر هویدا رفتم. نیکوخواه، شعبانی و هویدا متنی را به من نشان دادند و گفتند که سابقه اش این هست و چطور است؟ من هم نگاه کردم و خوشم نیامد. او اصلاً اهل این صحبت ها نبود. اصلاً یک کلمه هم تا آن وقت از این چیز ها ننوشته بود و پس هم ننوشت. گفت برای اینکه رفع تکلیف بکنم نوشتمش. گفتم خیلی خوب است و دادمش به هویدا. هویدا رفت پای تلفن و متن را برای شاه خواند و گفتند خوب است. فردا هویدا به من تلفن کرد؛ فردای آن جلسه که من نمی دانستم.»

بدین ترتیب فرهاد نیکوخواه، اگر نویسنده اصلی و نهایی مقاله «ایران و استعمار سرخ و سیاه» که با نام مستعار (احمد رشیدی مطلق) در صفحه 7 روزنامه اطلاعات و در روز شنبه 17 دی 1356 چاپ و منتشر شده است نباشد، اما بدون شک از نقش آفرینان اصلی و محوری این اقدام بوده است.

فارغ از آنکه چه کسی نویسنده واقعی این مقاله اهانت آمیز بوده است، ارسال آن از سوی دربار و دفتر مطبوعاتی هویدا و در ادامه، هشدار مسئولان روزنامه اطلاعات از تبعات انتشار این مقاله، حقیقتی آشکار و انکارناپذیر است که همواره در روایات متفاوت از این اتفاق، از آن یاد شده است؛ اتفاقی که طراح اصلی اش شخص محمدرضا پهلوی بوده و الباقی، بازیچه دست او بوده اند.

نقل از از: محمدصادق کلبادی

منبع : باشگاه خبرنگاران

مطالب مشابه

مطالب تصادفی

نظرات
نظرات مرتبط با این پست
نام :
ایمیل :
وب سايت :
کد تاييد : کد امنیتی رفرش
متن دیدگاه :