طاها پخش

تبلیغ پاپ آپ
تبلیغ درکار
سیاسیمی توان به جنگ عربستان و ایران خاتمه داد؟

می توان به جنگ عربستان و ایران خاتمه داد؟

پایان موقت جنگ ایران و عربستان در ریو

سیدحسین موسویان در روزنامه دنیای اقتصاد نوشت: ژانویه امسال و در پی اعدام یک رهبر عالی شیعه در عربستان و حمله تظاهرکنند گان خشمگین به سفارت سعودی در تهران، ریاض روابط دیپلماتیک با تهران را قطع کرد و از آن به پس روند روبه افزایش جنگ الفاظ، جایگزین دیپلماسی شده و تشنج در روابط در حد بی سابقه ای افزایش داده است.


رابطه ایران و عربستان سیدحسین موسویان در روزنامه دنیای اقتصاد نوشت: ژانویه امسال و در پی اعدام یک رهبر عالی شیعه در عربستان و حمله تظاهرکنند گان خشمگین به سفارت سعودی در تهران، ریاض روابط دیپلماتیک با تهران را قطع کرد و از آن به پس روند روبه افزایش جنگ الفاظ، جایگزین دیپلماسی شده و تشنج در روابط در حد بی سابقه ای افزایش داده است.

دولت روحانی از ابتدا برای بهبود روابط تلاش کرد. وزیر خارجه ایران با همتای سعودی خود دیدار و در مراسم تشییع جنازه ملک عبدالله نیز کمپانی کرد و پیام های لازم را داد که جملگی با پاسخ سرد سعودی مواجه شد. دلیل هم این است که سلمان، پادشاه سعودی از زمان روی کار آمدنش سیاست خصمانه علیه ایران را تعقیب کرده است، از جمله اینکه با تمام ظرفیت، شورای همکاری خلیج فارس، اتحادیه عرب و سازمان کنفرانس اسلامی را به سمت مواضع ضد ایرانی سوق داده و از گروه های تروریستی ایران همچون منافقان نیز حمایت کرده است.

در واقعه تلخ مراسم حج سال گذشته که در صدر تیتر رسانه های دنیا قرار گرفت، 2400 تا 4700 نفر جان باختند که لیست حوادث تلخ حج تحت مدیریت سعودی ها را طولانی تر کرد. در آن مقطع مقام معظم رهبری ایران خویشتن داری ایران را متذکر، اما هشدار داد که این خویشتن داری نامحدود هم نیست. منتهی استمرار سیاست های خصمانه ریاض در یکسال گذشته، موجب شده که صبر رهبر عالی ایران به سرآید و به خاطر بی کفایتی سعودی ها و ناامنی حجاج خانه خدا، خواستار تجدیدنظر دنیا اسلام در اداره حرمین شریفین شود. ضمن اینکه وزیر خارجه ایران نیز رژیم سعودی را یک رژیم ظالم و غیرمنطقی خواند.

ترس سعودی ها

در کنفرانس های متعددی که در دو سال گذشته با سعودی ها مباحثه داشتم، متوجه شدم که وحشت اصلی سعودی ها این است که به رغم سه دهه سخت ترین تحریم ها و فشارها، ایران امروز دست بالا در منطقه را دارد در حالی که قدرت های تاریخی دنیا عرب همچون مصر و عراق یا دچار بحران داخلی هستند یا متحد ایران شده اند و بنابراین ریاض سعی می کند به عنوان آخرین قدرت عربی مانع تفوق ایران بر منطقه شود.

این قابل درک است که رهبران سعودی احساس آسیب پذیری می کنند. عربستان کشور جوانی است که به تنهایی قدرت رقابت با ایران را ندارد. عربستان با جمعیتی حدود 30 میلیون (که 15درصد آن هم اقلیت شیعه ای است که مستمرا مورد تبعیض قرار داشته است)، امروز با تهدید فزاینده افراط گرایی سنی مواجه شده، در حالی که توده عمومی اسلامگرایش هم خواستار اصلاحات دموکراتیک هستند و شکاف پنهان قبیله ای نیز آتش زیر خاکستر جامعه آن است.

در دهه های گذشته، ریاض برای حفظ جایگاه منطقه ای خود به آمریکا متکی بوده و واشنگتن نیز ضامن جایگاه منطقه ای سعودی بوده است. منتهی اخیرا بحث احتمال کاهش حضور آمریکا در منطقه از یک طرف و احتمال تعامل آمریکا و ایران پس از برجام، حاکمان سعودی را به وحشت انداخت و رویکرد افزایش تشنج با ایران را به عنوان اهرمی برای درگیر نگه داشتن آمریکا در منطقه برگزید. به همین خاطر هم اوباما تصریح کرد که عربستان سعی می کند از قدرت آمریکا برای درمان ضعف و مشکلات فرقه گرایی اش بهره برداری کند.

مصالحه واقع بینانه

مصالحه واقع بینانه، نیازمند پذیرش متقابل است. عربستان باید درک کند که ایران به خاطر قابلیت های ساختاری، وزن و موقعیت استراتژیک، نیروی انسانی و منابع طبیعی و هزاران سال تاریخ حکومت مداری همیشه یک قدرت موثر منطقه ای خواهد بود. ایران امروز کشوری است با 80 میلیون جمعیت، عظیم ترین منابع ترکیبی نفت و گاز جهان، خودکفایی های قابل ملاحظه امنیتی و اقتصادی و نیروی انسانی سطح بالای تحصیلکرده.

عربستان و دو انتخاب

عربستان دو انتخاب در پیش رو دارد: اول اینکه به سیاست های غیرمنطقی و تجاوزکارانه فعلی اش ادامه داده و برای گفت وگو با ایران پیش شرط هایی تعیین کند که خلاصه آن «نقش منطقه ای صفر ایران» است. این سیاستی است که ریاض با تجاوز و بمباران یمن، سرکوب جنبش دموکراسی در بحرین، نفی حکومت اکثریت در عراق، حمایت از تروریست ها (که ترامپ و کلینتون هم هردو به آن اعتراف کرده اند)، مقابله با بیداری اسلامی در کشورهایی مثل مصر و تونس و صدور ایدئولوژی خطرناک وهابیت ( که اخیرا از سوی آقای ظریف در مقاله نیویورک تایمز نوشته شده) را ادامه دهد.

در تعقیب چنین سیاستی، سعودی ها باید به این واقعیت توجه کنند که آمریکا، یعنی ابرقدرت جهان، هم همین سیاست ها را برای چند دهه اجرا کرده و نه تنها شکست خورده، بلکه منطقه را نیز بی ثبات کرده است. ضمن اینکه سعودی ها مدت ها تلاش کردند که اقتصاد ایران را به خونریزی بیندازند و امروز اقتصاد خودشان به خونریزی افتاده و در روند سقوط قرار گرفته است.

 سیاست آلترناتیو کنار گذاشتن تفکر خودزنی و بازی با حاصل جمع صفر و درک این واقعیت است که در منطقه تهدیدات و منافع مشترک وجود دارد. تنها بعد از درک این واقعیت است که می توان از ظرفیت و توانمندی های تهران و ریاض برای ایجاد توازنی که تکیه گاه صلح و امنیت پایدار در منطقه باشد، استفاده کرد. تهران قبلا آمادگی خود را نشان داده است. اکنون توپ در زمین عربستان است.

جنگی کوتاه مدت در انتظار دو کشور / درگیری عربستان و ایران
facebook google telegram twitter whatsApp
تبلیغات