طاها پخش

تبلیغ پاپ آپ
تبلیغ درکار
اخبار اجتماعیمرحله ای تازه برای احیای دریاچه ارومیه

مرحله ای تازه برای احیای دریاچه ارومیه

همایش فرهنگی و اجتماعی احیای دریاچه ارومیه

مدیر دفتر برنامه ریزی و تلفیق ستاد احیای دریاچه ارومیه گفته است: طرح انتقال ٥٠ درصد حقابه زاب به دریاچه ارومیه تا سال ١٣٩٨ افتتاح می شود.


دریاچه ارومیه

روزنامه شهروند: مدیر دفتر برنامه ریزی و تلفیق ستاد احیای دریاچه ارومیه گفته است: طرح انتقال ٥٠ درصد حقابه زاب به دریاچه ارومیه تا سال ١٣٩٨ افتتاح می شود.

انتقال آب رودخانه زاب از همان ابتدا با جنجال همراه بود، چه آن زمان که کلنگ طرح هنوز به زمین نخورده بود، چه تا سال ٩٣ که پیشرفت فیزیکی ١٨ درصدی داشت و چه الآن که لَنگ مجوز ارزیابی سازمان حفاظت محیط زیست است.

در طول اجرای پروژه و معلق ماندنش، کارشناسان منتقد بر انتقال آب این رودخانه به دریاچه ارومیه خط می کشیدند و مردم محلی از ساخت تونل در فاصله ١٥٠ کیلومتری مرز هراس داشتند و خشکیدن سردشت. اما با همه انتقادات و اختلافات درون سازمان محیط زیست، عملیات اجرایی ستاد احیای دریاچه ارومیه، برای انتقال آب این رودخانه همچنان درحال انجام است؛ عملیاتی که علاوه بر اعتراض آرام مردم محلی و مخالفت برخی کارشناسان سازمان محیط زیست، هنوز مجوز رسمی سازمان را ندارد و قرار است تا سال ٩٨ به اتمام برسد.

«حمید جلالوندی»، مدیر دفتر ارزیابی سازمان محیط زیست درحالی به «شهروند» خبر می دهد که «به زودی» جلسه ای برای صدور مجوز این طرح برگزار خواهد شد که براساس اعلام رسمی ستاد احیای دریاچه ارومیه، این طرح با رسیدن دستگاه دوم حفاری، اکنون درحال اجراست و ١٨ درصد پیشروی فیزیکی داشته است.

او با وجود این که از طرح بازدید نکرده، میزان پیشرفت طرح را در حدود ٥ درصد اعلام می کند؛ رقمی که با آمار مسئولان اجرایی طرح انتقال آب زاب تفاوت زیادی دارد.

از طرفی «مسعود تجریشی»، مدیر دفتر برنامه ریزی و تلفیق ستاد احیای دریاچه ارومیه هم قبول دارد که طرح «فعلا» بدون مجوز سازمان محیط زیست درحال انجام است، اما می گوید پیشرفت آن با تصویب شورایعالی امنیت ملی اتفاق افتاده است و دولت و سازمان محیط زیست هم توافق کرده اند تا با برگزاری جلسه ای برای طرح هایی که بدون مجوز در دست اجرا هستند، مجوز صادر کنند. جلسه ای که قرار است در آن، معصومه ابتکار، رئیس سازمان حفاظت محیط زیست؛ محمدباقر نوبخت، سخنگوی دولت یازدهم و حمید چیت چیان، وزیر نیرو حضور داشته باشند.

رودخانه زاب در جنوب آذربایجان غربی، بعد از عبور از مرز ایران، به کشور عراق وارد می شود. کارگروهی که برای احیای دریاچه ارومیه تشکیل شده بود، در سال٩٢ طرح انتقال آب این رودخانه را مطرح کرد و طبق برنامه این نهاد، قرار است تا سال ١٣٩٨ افتتاح شود. این ایده که بیش از یک دهه قبل مطرح شده بود، در ابتدای سال ٩٤ دوباره به سازمان حفاظت محیط زیست فرستاده شد تا بررسی شود. سازمان با مثبت ارزیابی کردن این طرح، اعلام نظر نهایی را به دریافت نقل از ارزیابی زیست محیطی موکول کرد و سرانجام هرگونه اقدام اجرایی برای این طرح را تا زمان صدور مجوز نهایی مخالف قانون دانست.

با این حال، طرح بدون مجوز اجرایی شد و عیسی کلانتری، دبیر ستاد احیای دریاچه ارومیه، همان زمان از انجام حفاری تونل ها و عملیاتی شدن پروژه انتقال سالانه ٦٠٠ میلیون متر مکعب آب زاب به دریاچه ارومیه خبرداد و تناقض در اظهارنظرها و عملکرد مسئولان باعث شد، این طرح زیر ذره بین مخالفان و منتقدان قرار بگیرد.

پیگیری های نگارنده نشان داد، با وجود این مخالفت ها، اعتبارات مورد نیاز همچنان توسط صندوق توسعه ملی تأمین می شود و طبق گفته مدیر دفتر برنامه ریزی ستاد احیای دریاچه ارومیه، در سال گذشته ٥٧٠ میلیارد تومان هزینه این پروژه شده است.

این طور که تجریشی، مدیر دفتر برنامه ریزی و تلفیق ستاد احیای دریاچه ارومیه می گوید، دومین دستگاه حفاری تونل انتقال آب، ماه گذشته به ایران رسیده است و وزیر نیرو در هفته دولت افتتاحش کرد. دستگاه اول یک سال پیش وارد شده بود و الآن با اضافه شدن دومین دستگاه، روند اجرای کار سریع تر خواهد شد تا بنابر پیش بینی ها آب زاب از سال ١٣٩٨ راهی دریاچه ارومیه شود.

انتقال آب زاب، سردشت را می خشکاند؟

پیشروی طرح برای نجات دریاچه ارومیه یک طرف قضیه و خشکیدن رودی زنده طرف دیگر ماجراست. با بالا رفتن سرعت ساخت این تونل، در ماه گذشته مردم سردشت در نامه ای به انتقال آب این رودخانه اعتراض کردند. در این نامه اشاره شده است که با این اقدام، اکوسیستم سردشت تغییر خواهد کرد و زندگی کشاورزان و دامداران این شهر با خطر جدی مواجه می شود. با این حال، مدیر دفتر برنامه ریزی ستاد احیا، نامه معترضان را فضاسازی می داند. «زاب مورد استفاده کشاورزان نبود و اکنون تصمیم بر این است که ٥٠ درصد حقابه این رودخانه مرزی، به دریاچه ارومیه منتقل شود. ٦٠ سال پیش قرار بود، آب زاب برای مصارف کشاورزی منتقل شود و با شرایط تازه دریاچه ارومیه، این رودخانه راه نجات دریاچه شد.» مخالفان با روشن شدن تکلیف زاب، اعتراضشان را به فضای مجازی اینترنتی کشاندند و مطلب نوشتند و هشتگ زدند.

«رئوف آذری»، از فعالان محیط زیست سردشت، به شدت با این طرح مخالف است و استدلال های گوناگونی برای مخالفتش بیان می کند. درحالی که بعضی از مجریان طرح انتقال آب، از جمله مدیر دفتر برنامه ریزی ستاد احیا، معتقدند که آب این رودخانه استفاده کشاورزی ندارد اما این فعال محیط زیست به «شهروند»، از باغات و زمین های کشاورزی می گوید که با این آب سیراب می شوند و گونه های گیاهی و جانوری که حیاتشان به زاب وابسته است. «انتقال آب زاب از پایه اشتباه است. حتی با چند کارشناس وزارت نیرو حرف زدم که همگی متفق القول هستند که دریاچه ارومیه با این روش احیا نخواهد شد. ما حاضریم از آب شربمان بزنیم تا دریاچه به وضعیت عادی برگردد، ولی انتقال آب زاب فقط باعث می شود نواحی اطراف این رود هم به ویرانه تبدیل شود.»

«رامان ظاهری»، فعال محیط زیست این منطقه هم معتقد است که گرفتن آب زاب از سرشاخه اش در فاصله ١٥٠ کیلومتری از مرز، نتیجه ای جز خشکیدن رود و مرگ منطقه ندارد: «احیای دریاچه ارومیه بهانه است و برخی مسئولان منطقه ای قصد دارند با انتقال آب، آن را در بخش شرب و حتی کشاورزی مصرف کنند.» ظاهری معترض است که این طرح در سکوت کامل رسانه ای درحال اجراست و مسئولان هم به درخواست مردم هیچ پاسخی نمی دهند.

به نظر می آید که شفاف نبودن اطلاع رسانی مسئولان امر، در اعتراض و مخالفت فعالان و مردم محلی مؤثر بوده است؛ چون مردم از خشکیدن رود نگرانند و مجریان طرح از مصرف نیمی از آب زاب می گویند.

با پیشرفت طرح تا اینجا، فعالان محیط زیست و مخالفان طرح از توقف انتقال آب ناامید شده و می گویند: «طرح مصوبه شورایعالی امنیت ملی است و دولت هم حمایتش می کند. بعد اعتراض ما به جایی نمی رسد.» تا جایی که می گویند حتی وقتی محمدباقر نوبخت، سخنگوی دولت از این طرح بازدید کرد، حاضر به شنیدن دلایل و استدلال های مخالفان نشد تا سیاسی بودن طرح انتقال آب بیشتر بر سر زبان ها بیفتد.

حساسیت کاذب معترضان یا بی اخلاقی بزرگ مجریان؟

از میان موافقان انتقال آب زاب، «تورج فتحی»، کارشناس منابع آب، به«شهروند» می گوید: «با تامین حقابه مورد نیاز کشاورزان پایین دست موافقم، اما این منطقه کوهستانی است و جزو قطب های کشاورزی کشور نیست، بعد نباید نگران کشاورزی سردشت باشیم.»

این کارشناس همچنین این حجم از اعتراضات را اشتباه می داند و معتقد است، مخالفت ها به حساسیت های کاذب آلوده شده است. «تقسیم عادلانه منافع اقتصادی در نقاط مبدأ و مقصد نکته ای است که وزارت نیرو و سایر نهادهای اجرایی باید به آن توجه ویژه ای داشته باشند. انتقال آب از زاب برای احیای دریاچه ارومیه می تواند ایده ای راهگشا باشد؛ چراکه ٧ میلیارد متر مکعب از منابع آبی تجدیدشونده ما از مرزهای غربی خارج می شود و اگر در جریان این پروژه به مسائل محیط زیستی توجه شود، این اقدام به نفع مردم منطقه هم خواهد شد، چراکه در فصل های پرآبی این آب به مصارف دیگر خواهد رسید.»

از میان مسئولان سازمان محیط زیست، محمد درویش، مدیرکل دفتر آموزش و مشارکت های مردمی سازمان محیط زیست که با هرگونه انتقال آب از حوضه ای به حوضه دیگر مخالف است، پیش از این هم درباره زاب مطلب نوشته و صحبت کرده بود. او که معتقد است برای هر منطقه باید مطابق با توان اکولوژیک و واقعیت های اقلیمی همان نقطه برنامه ریزی کرد،  به «شهروند» می گوید: «نمونه ناموفق انتقال آب، تونل های کوهرنگ است که برای احیای زاینده رود ساخته شد، اما الآن باعث بروز بحران های جدی در اصفهان شده است.»

درویش قبلا هم انتقال آب را یک بی اخلاقی بزرگ دانسته بود، اتفاقی که دامن هامون خشکیده را گرفت: «افغان ها هم با همین استدلال نفس هیرمند را تنگ کردند، درحالی که باید به قوانین طبیعت احترام بگذاریم، زیرا آب رودخانه زاب وارد میانرودان می شود که انحراف مسیر آب از این منطقه باعث رشد چشمه های تولید گرد و خاک در عراق خواهد شد.» او از لابی پرقدرتی می گوید که پشت این طرح است: «آنها اعتقاد دارند چون این آب از کشور خارج می شود، مجاز به تغییر مسیر و انتقال آن به دریاچه هستند.»

سازمان محیط زیست کاری نمی کند

مسئولان پاسخ روشنی درباره موافقت یا مخالفت رسمی با طرح انتقال آب زاب نمی دهند. «حمید جلالوندی»، مدیرکل دفتر ارزیابی سازمان محیط زیست می گوید که قرار است ظرف چند هفته آینده جلسه ای با حضور سازمان حفاظت محیط زیست، وزارت نیرو و ستاد احیا تشکیل شود تا به بررسی موضوع بپردازند و اگر مشکلی وجود داشته باشد دستور توقف پروژه داده می شود، اما این موضوع با توجه به ورود دومین دستگاه حفاری به ایران و صرف هزینه های میلیاردی، غیرعملی به نظر می رسد. جلالوندی که سال گذشته این انتقال را غیرقانونی دانسته بود، تغییر موضع داده و می گوید که بعید است مشکلی برای ادامه پروژه وجود داشته باشد.

با وجود تمام اظهارات ضد و نقیض مسئولان و استدلال های مخالفان، به نظر می رسد اجرای این طرح ادامه خواهد داشت و مشخص نیست آیا درنهایت این اقدام دریاچه ارومیه را نجات می دهد یا مرگ محیط زیست در سردشت را رقم خواهد زد.

رضا کیانیان حامی احیای دریاچه ارومیه شد
برچسب ها:
facebook google telegram twitter whatsApp
تبلیغات