طاها پخش

تبلیغ پاپ آپ
تبلیغ درکار
سیاسیهمکاری های سپاه پاسداران و ارتش در دفاع مقدس اسناد

همکاری های سپاه پاسداران و ارتش در دفاع مقدس اسناد

عکس های "حبیب سپاه" و تاریخ سازی در 8 سال دفاع مقدس

مرکز اسناد انقلاب اسلامی همکاری های سپاه پاسداران و ارتش در دفاع مقدس را منتشر کرد.

سپاه, ارتش, باشگاه خبرنگاران, همکاری سپاه پاسداران ارتش دفاع مقدس اسناد

سپاه, ارتش, باشگاه خبرنگاران, مرکز اسناد

به نقل از حوزه احزاب وتشکل های گروه سیاسی باشگاه خبرنگاران جوان؛ مرکز اسناد انقلاب اسلامی به مناسبت هفته دفاع مقدس منتشر کرد.

روز سوم خرداد 1361، خرمشهر به طور کامل آزاد شد. این پیروزی حاصل همکاری و تعامل موفق سپاه و ارتش بود. در عملیات آزادسازی خرمشهر یا عملیات "بیت المقدس" شهید صیاد شیرازی فرمانده نیروی زمینی ارتش و سردار محسن رضایی فرمانده سپاه پاسداران بود و هر دو با هم فرماندهی قرارگاه مرکزی کربلا را بر عهده داشتند.


روز 31 شهریور 1359، رژیم بعث عراق، درحالی که گروهی از حامیان غربی و شرقی را در کنار خود می دید در یک تهاجم گسترده هوایی و زمینی به ایران حمله کرد. جمهوری اسلامی ایران که به تازگی از شر استبداد داخلی خلاص شده بود این بار نه تنها عراق بلکه ابرقدرت های جهانی را در مقابل خود دید. در چنین شرایطی آنچه باعث پیروزی جمهوری اسلامی ایران در برابر متجاوز بعثی شد، وحدت نیروهای نظامی در سایه رهبری امام خمینی(ره) و حمایت بی دریغ مردم بود.

هرچند در روزهای ابتدائی هجوم عراق به ایران گروه های متفاوت به دنبال تفرقه افکنی بوده و قصد داشتند تا میان ارتش و سپاه فاصله بیندازند اما همکاری این دو نیروی نظامی با یکدیگر در طول جنگ هشت ساله نهایتا باعث شد تا تمام این توطئه ها بی نتیجه بماند. در ادامه به نمونه هایی از همکاری های ارتش جمهوری اسلامی ایران و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در طول هشت سال دفاع مقدس اشاره می شود.

*** تاکید امام خمینی(ره) به وحدت و همکاری سپاه و ارتش در جنگ

امام خمینی(ره) همواره به همکاری و وحدت ارتش و سپاه تاکید می کردند و معتقد بودند که دشمن به دنبال آن است تا با تفرقه افکنی بین نیروهای نظامی، به جمهوری اسلامی ضربه بزند.

محسن رضایی، فرمانده سپاه پاسداران در دوران جنگ، با ذکر خاطره حضور فرماندهان سپاه و ارتش در محضر حضرت امام(ره)، در رابطه با تاکید امام خمینی(ره) به وحدت ارتش و سپاه می گوید: «پس از عملیات رمضان و تحمل سختی های فراوان [همراه با شهید صیاد] خدمت امام(ره) رسیدیم. بعد از اینکه نقل ازمان را خدمت امام(ره) ارائه کردیم ایشان دست های ما را گرفتند و در میان دست های هم قرار دادند... تا روزها و هفته ها گرمی دست های امام(ره) را احساس می کردیم. هرگاه به یکدیگر می رسیدیم به یاد آن خاطره می افتادیم و فکر می کردیم که این حرکت امام(ره) چه پیام و مفهومی داشت.»

همین خاطره را سید یحیی (رحیم) صفوی نیز نقل کرده و می گوید: «خاطرم هست با یکی از فرماندهان ارتش که خدمت حضرت امام(ره) رفته بودیم، وقتی می خواستیم از اتاق بیرون بیاییم، حضرت امام(ره) دست سرهنگ صیاد شیرازی را که آن موقع فرمانده نیروی زمینی ارتش بود، با دست آقای محسن رضایی جلوی ما فرماندهان سپاه و ارتش گرفتند. امام(ره) دست این دو نفر را گرفتند گذاشتند در دست یکدیگر و دست خودشان را هم روی دست اینها گذاشتند.


اصلا این حرکت امام(ره) برای همه فرماندهان ارتش و سپاه یک حرکت نمادین بود. این در همان اتاق جماران اتفاق افتاد. در واقع امام(ره) یعنی نایب حضرت امام زمان(عج)، رهبر انقلاب، فرمانده کل قوا که هم با این حرکت خودشان و هم صحبت هایشان به خوبی مسیر حرکت بچه های جنگ را ترسیم فرمودند.»

علاوه بر این در ماده 7 از فصل دوم اساسنامه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بر "همکاری با ارتش جمهوری اسلامی ایران در مواقع لزوم در جهت پاسداری از استقلال و تمامیت ارضی و نظام جمهوری اسلامی ایران" تاکید شده است.

*** اتحاد سپاه و ارتش قبل از تجاوز رژیم بعث عراق

اگرچه قبل از تجاوز رژیم بعث عراق به ایران و همزمان با فعالیت ضدانقلاب در نقاط غربی کشور نیز سپاه و ارتش با هم تعامل داشتند اما همکاری این دو نیرو در دوران دفاع مقدس، به خصوص بعد از عزل "ابوالحسن بنی صدر" و به دست گرفتن فرماندهی جنگ توسط امام خمینی(ره) بسیار بیشتر شده و با طراحی عملیات مشترک توسط فرماندهان ارتش و سپاه، روند جنگ وارد مرحله جدیدی شد.

یکی از مواردی که اتحاد این دو نیرو را قبل از شروع جنگ نشان می دهد، مربوط به دی ماه 1358 است، جایی که ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران در پی شرارت های عناصر ضد انقلاب و تعرض آنان به پاسداران در نقاط متفاوت غرب کشور به ویژه کردستان، به افراد ضد انقلاب هشدار می دهد که ارتش هرگونه تعرض به سپاه پاسداران را تعرض به خود تلقی می کند.

متن این اعلامیه به این شرح است: «اخیرا شنیده می شود افراد معدودی ناآگاه تحت تاثیر تلقینات عوامل مزدور اجنبی، اعلامیه صادر می کنند و خواستار خروج سپاهیان پاسدار از منطقه خود می شوند. سپاهیان پاسدار علاوه بر اینکه یکی از نهادهای اصلی انقلاب هستند، طبق قانون اساسی سازمان یافته اند و خوشبختانه این سپاه را افرادی مومن و آماده جانبازی در راه پاسداری از انقلاب تشکیل می دهند که مورد محبت قاطبه ملت آگاه ایران می باشند. بدین وسیله به عموم افراد ضدانقلاب و نابخردانی که در مسیر خواست اجنبی گام برمی دارند اعلام می دارد که ارتش جمهوری اسلامی ایران هرگونه تعرض به سپاهیان پاسدار را تعرض به خود تلقی کرده و درمقابل این قبیل اقدامات مذبوحانه بی تفاوت نخواهد بود.»

*** سرشروع همکاری های ارتش و سپاه در دوران دفاع مقدس

براساس آماری که مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در کتاب "راهنمای عملیات جنگ 8 ساله" ارائه داده است، در طول جنگ، 13 عملیات مشترک توسط ارتش و سپاه انجام گرفته است.

میزان همکاری سپاه و ارتش در دوران دفاع مقدس به حدی بود که شهید صیاد شیرازی در این مورد گفت: «ما [ارتش و سپاه] کاملا در هم ذوب شده بودیم.» این شهید بزرگوار همچنین همکاری ارتش و سپاه را "ترکیب مقدس نیروهای اسلام" می نامید.

در دوران ریاست جمهوری بنی صدر، شهید صیاد شیرازی به علت تضادهایی که با بنی صدر و اطرافیان او پیدا کرد به سپاه رفت و در اداره عملیات سپاه پاسداران مشغول فعالیت شد؛ این موضوع باعث شد تا زمینه های تعامل سپاه و ارتش بیشتر شود.

*** طرح "فرمانده مشترک" سپاه و ارتش در جنگ تحمیلی

چنانکه سپهبد صیاد شیرازی می گوید: «از همان روزهای اول ارتباط مستقیم با برادران سپاه برقرار شد، با فرماندهی سپاه، عناصر عملیاتی و مشاورین ایشان، در محل پادگان گلف اهواز جلسات مکرر داشتیم... نخستین نکته ای که به نظرم رسید این بود که باید به صورت رسمی قرارگاه مشترک دایر کنیم. بنابراین تاریخ رسمی پیدایش قرارگاه مشترک ارتش و سپاه از آنجا بود. این پدیده تازه ای برای ما نبود. تجربه کردستان را به قرارگاه جدید منتقل کردیم.»

آنچنان که محسن رضایی می گوید: «بعد از اینکه شهید صیاد شیرازی فرماندهی نیروی ارتش را به عهده گرفت، به اتفاق یکدیگر طرح جدید دیگری به نام "فرمانده مشترک" را ارائه کردیم. براساس این طرح از رده بالا تا رده لشکر، هر قرارگاهی دو فرمانده داشت، یکی از سپاه و دیگری از ارتش؛ به گونه ای که طرح های عملیاتی به امضای هر دو فرمانده ارتش و سپاه می رسید.


مثلا در قرارگاه کربلا و نجف روال به همین منوال بود و در واقع این مدل یک مدل جدید بود. البته برخی با این طرح با شک و بدبینی برخورد می کردند و می گفتند مگر می شود فرماندهی دوتا باشد؟! تاکنون در تمام جهان سابقه نداشته است که جنگی را دو نفر باهم فرماندهی کنند. اما نخستین عملیات با موفقیت انجام شد. [که طی آن بستان آزاد شد] عده ای معتقد بودند عملیات های بعدی با شکست مواجه خواهد شد اما عملیات بعدی عملیات پیروزمندانه فتح المبین بود که آن هم با موفقیت انجام شد. بعد از آن هم در عملیات آزادسازی خرمشهر (بیت المقدس) با همان مدل فرماندهی پیروزی حاصل شد.»

در خاطرات شهید صیاد نیز درمورد اتحاد سپاه و ارتش در دوران دفاع مقدس آمده است: «تلفیق دو نیروی سپاه و ارتش در قرارگاه مشترک و در خط، قابل توجه است. در قرارگاه ستادمان را متشکل کرده بودیم به یک ستاد عملیات واحد. هر کسی وارد آن می شد فرماندهی واحد را بر عملیات احساس می کرد. بنده و برادر رضایی هر دو یکی محسوب می شدیم... دو جسم بودیم ولی روح و فکرمان یکی بود، وحدت کلمه داشتیم و یک واحد بودیم.»

در سال دوم جنگ (از مهرماه 1360 تا دی ماه 61) عملیات پیروزمندانه چهارگانه ای (شامل "ثامن الائمه(ع)"، "طریق القدس"، "فتح المبین" و "بیت المقدس") به طور مشترک توسط رزمندگان ارتش و سپاه پاسداران اجرا شد. عملیات رزمندگان در این دوره، تحت نظارت "قرارگاه مرکزی کربلا" انجام می شد و این قرارگاه نیز تحت فرماندهی و هدایت مشترک ارتش و سپاه عمل می کرد.

همکاری های ارتش و سپاه علاوه بر اجرای عملیات ها و نیز ارائه آموزش های نظامی، شامل ارسال مهمات و ادوات جنگی به یکدیگر نیز می شد. سند زیر که تاریخ آن مربوط به اسفندماه 1364 است به خوبی این همکاری را نشان می دهد.


سند شماره 1: همکاری های تسلیحاتی سپاه و ارتش با یکدیگر در دوران دفاع مقدس

*** آموزش نیروهای سپاه توسط ارتش

بعد از واگذاری مسئولیت نیروی زمینی ارتش به شهید صیاد شیرازی که با از بین رفتن مانعی همچون بنی صدر همزمان شد، ارتش و سپاه وارد تعامل با یکدیگر شدند به طوری که در زمینه آموزش نیروهای خود نیز از یکدیگر کمک می گرفتند. سندی که در زیر مشاهده می کنید یکی از این نمونه ها است که به وضوح این تعامل را نشان می دهد.


سند شماره 2: درخواست سپاه از ارتش به منظور آموزش جنگ های نامنظم

با گسترش دامنه جنگ، نیاز به واحدهای پشتیبانی آتش در سپاه احساس می شد؛ از همین رو در سال 61 کلاس های آموزشی توپخانه در ارتش شکل گرفت. چنانکه "امیر ابوالقاسم جاویدانی" که در آن زمان فرمانده توپخانه لشکر 77 ثامن الائمه بود می گوید: «در آن زمان فرمانده نیروی زمینی ارتش یعنی "سرهنگ صیاد شیرازی" طی یادداشتی خواست که توپخانه لشکر 77 آموزش تعدادی از برادران سپاه را به عهده بگیرند. برادرمان "سردار شفیع زاده" جزو پرسنلی بودند که معرفی شدند. کلاس های آموزشی در هفت تپه شوش تشکیل و ظرف مدت کوتاهی برادران عملا یگان های توپخانه سپاه را فعال نمودند.»

محسن رضایی نیز در رابطه با همکاری سپاه و ارتش در زمینه ارائه آموزش های نظامی به یکدیگر می گوید: «... همین زمینه باعث شد تا برادران ارتشی تجارب خود را به برادران سپاهی منتقل کنند و ما توانستیم در جنوب، آموزش های خوبی را با کمک امکانات برادران ارتشی به برادران سپاهی منتقل کنیم.»


*** همکاری سپاه و ارتش در عملیات ثامن الائمه

یکی از نمونه های موفق همکاری بین سپاه و ارتش، حصرزدایی از آبادان طی عملیات ثامن الائمه بود. این عملیات در 5 مهر 1360 انجام شد.

براساس خاطرات "سردار رحیم صفوی" «طبق آخرین هماهنگی، نیروهای عمل کننده در هر محور به این صورت مشخص شد:

الف) محور دارخوین: 1- سپاه با شش گردان و یک دسته زرهی 2- تیپ 3 از لشکر 77 با دو گردان پیاده و یک گردان تانک.

ب) محور فیاضیه: 1- سپاه با شش گردان پیاده 2- تیپ 2 از لشکر 77 با سه گردان پیاده و یک گردان زرهی.

ج) محور ایستگاه هفت و دوازده: 1- سپاه با پنج گردان پیاده و یک گردان احتیاط 2- تیپ1 از لشکر 77 با دو گردان پیاده، یک گردان تانک و یک گروهان سوار زرهی.

د) محور جاده ماهشهر-آبادان: 1- سپاه با یک گردان پیاده 2- ژاندارمری با یک گردان پیاده.

در نتیجه هماهنگی های انجام شده با ارتش جمهوری اسلامی ایران، طرح نهایی تهیه شد و طبق ابلاغ شورای عالی دفاع، زمان اجرای عملیات آزادسازی آبادان از محاصره، 5 مهرماه 60 اعلام شد.

در آستانه عملیات در شهریور 60 ، قرار شد که ما با برادران ارتش، قرارگاه مشترکی برپا کنیم. چند روز قبل از عملیات، "تیمسار ظهیرنژاد" که فرمانده نیروی زمینی ارتش بود و "شهید کلاهدوز" که قائم مقام فرمانده سپاه بود قرارگاه مشترکی برای هدایت عملیات در شادگان زدند. قرارگاه در کنار جاده ماهشهر به آبادان زیر نخل ها و در یک چادر بود. در محورهای دیگر هم این طور تقسیم کار شد که "حسن باقری" در محور دارخوین فرماندهی را به عهده داشت و "حسین خرازی" فرمانده جبهه دارخوین هم کنار او بود.


من به جبهه فیاضیه آمدم و در منطقه آبادان با یکی از فرماندهان تیپ ارتش با نام "سرهنگ کهتری" در کنار هم بودیم. آقای "رشید" هدایت عملیات در ایستگاه 7 و ایستگاه 12 را بر عهده داشت و "سردار اسدی" و "سردار قربانی" نیز در این محور حضور داشتند. در محور ماهشهر هم مسئولیت به عهده برادر "اسحاق عساکره" بود.»

شکست حصر آبادان که مرهون همکاری نیروهای ارتش جمهوری اسلامی ایران و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بود باعث شد تا امام(ره) نیز از این همکاری و هماهنگی تمجید کنند. ایشان در همان روز 5 مهر در پیامی خطاب به فرماندهان ارتش و سپاه، "تیمسار سرتیپ فلاحی، تیمسار سرتیپ ظهیرنژاد، و محسن رضایی" فرمودند: «اینجانب به اسم ملت بزرگ ایران از رزمندگان دلیر ارتش و سپاه و دیگر قوای مسلح ـ ایّدهم‏اللّه‏ تعالی ـ تقدیر و تشکر می‏کنم. از خداوند متعال توفیق، نصرت و عظمت اسلام و مسلمین و بخصوص نیروهای مسلح اسلامی را خواستار است. »

سردار سید رحیم صفوی نیز اصلی ترین رمز این پیروزی را "اتحاد و انسجام نیروهای مومن سپاه، بسیج و ارتش" می داند.


سند شماره 3: اطلاعیه مشترک سپاه و ارتش به مناسبت شکست حصر آبادان

*** تعامل سپاه و ارتش در عملیات فتح المبین

عملیات "فتح المبین" با فرماندهی مشترک ارتش و سپاه در 2 فروردین 1361 انجام شد. هدف اصلی این عملیات آزادسازی بخش وسیعی از نقاط اشغال شده منطقه غرب شوش و دزفول بود.

روز اول فروردین، قرارگاه مرکزی کربلا که به طور مشترک توسط فرماندهان سپاه و ارتش فرماندهی می شد، دستور اجرای عملیات فتح المبین را صادر کرد.

براساس نقل از های نوبه ای عملیاتی یگان ها و قرارگاه ها، در مرحله اول عملیات فتح المبین، تک هماهنگ نیروی زمینی ارتش و سپاه پاسداران در روز دوم فروردین، موجب شد تا نیروهای ایرانی ضمن تامین هدف های تعیین شده، مواضع عین خوش و علی گره زد و تعدادی پل و منطقه حساس را نیز تصرف کنند.

همان روز اطلاعیه مشترک ستاد مشترک ارتش و ستاد مرکزی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به شرح زیر صادر شد:


سند شماره 4: اطلاعیه مشترک ستاد مشترک ارتش و ستاد مرکزی سپاه پاسداران

*** هماهنگی سپاه پاسداران و ارتش جمهوری اسلامی ایران در فتح خرمشهر ***

روز سوم خرداد 1361، خرمشهر به طور کامل آزاد شد. این پیروزی حاصل همکاری و تعامل موفق سپاه و ارتش بود. در عملیات آزادسازی خرمشهر یا عملیات "بیت المقدس" شهید صیاد شیرازی فرمانده نیروی زمینی ارتش و سردار محسن رضایی فرمانده سپاه پاسداران بود و هر دو با هم فرماندهی قرارگاه مرکزی کربلا را بر عهده داشتند.

محسن رضایی درمورد همکاری ارتش و سپاه در عملیات آزادسازی خرمشهر می گوید: «در این عملیات هر یک از برادران ارتش و سپاه ابتدا به صورت جداگانه طرحی را ارائه و هرکدام به نوبه خود از طرح مورد نظرشان دفاع کردند. بعد از آن بنده با برادرمان صیاد شیرازی دو نفری نشستیم و یک تصمیم متحد و واحدی را اتخاذ کردیم و هیچگونه اختلافی هم در این خصوص بین ما وجود نداشت.»

در روز 1 خرداد 61، نخستین اطلاعیه مشترک ارتش و سپاه در سومین مرحله از عملیات پیروزمندانه بیت المقدس، منتشر شد و روز سوم خرداد، خرمشهر آزاد شد و بدین ترتیب این همکاری ارتش و سپاه به یک پیروزی بزرگ ختم شد. در روز 4 خرداد سرهنگ صیاد شیرازی در جریان اقامه نماز رزمندگان در یکی از قرارگاه های تاکتیکی جنوب، طی سخنانی اعلام کرد «این ترکیب مقدس یعنی ترکیب ارتش و سپاه که تلاش می کند کفر جهانی را درهم بشکند، باید حفظ شود و اگر حفظ شود، رهایی قدس را در پیش دارد.»

هماهنگی سپاه و ارتش در فتح خرمشهر به حدی چشمگیر بود که خبرگزاری های خارجی نیز به آن پرداختند. به عنوان نمونه خبرگزاری فرانسه به نقل از کارشناسان نظامی خارجی مقیم تهران، با اظهار شگفتی از نحوه هماهنگی نیروهای مسلح ایران (سپاه و ارتش) در اجرای عملیات به لحاظ زمانی و مکانی بیان کرد: «نیروهای مسلح ایران(سپاه و ارتش) ثابت کردند که از یک انسجام بهت آور و غیرمترقب برخوردارند.»

سند زیر که از قرارگاه کربلا و با امضای مشترک فرمانده سپاه و فرمانده ارتش صادر شده است به خوبی نشانگر هماهنگی این دو نیروی نظامی با یکدیگر در فتح خرمشهر است.


سند شماره 5: نمونه ای از هماهنگی ارتش و سپاه در عملیات فتح خرمشهر

علاوه بر آنچه که در فوق آمد، عملیات دیگری نیز به طور مشترک توسط سپاه و ارتش برنامه ریزی و اجرا شد که از جمله آنها می توان به موارد زیر اشاره کرد:

- عملیات مشترک سپاه و ارتش در 26 آبان 1359 که منجر به آزادی سوسنگرد شد.

- عملیات "طریق القدس" که در 8 آذر 1360 و با هدف آزادسازی بستان انجام شد.


- عملیات "محمد رسول الله" که در تاریخ 12 دی ماه 1360 در نقاط عملیاتی مریوان، نوسود و پاوه و در ارتفاعات مرزی معروف به "تخت اورامانات" با فرماندهی مشترک سپاه و ارتش انجام شد.


- عملیات "رمضان" که در 22 تیرماه 1361 به صورت گسترده و با فرماندهی مشترک سپاه و ارتش انجام شد.

- عملیات "ثارالله" که با همکاری یگان های ارتش و سپاه در 15 مرداد 61 درمنطقه عملیاتی قصرشیرین انجام گرفت.

- عملیات "مسلم بن عقیل" که در 9 مهر 61 و با فرماندهی مشترک ارتش و سپاه اجرا شد.


نیروهای عمل کننده مأمور در این عملیات عبارت بودند از :

الف) سپاه پاسداران: تیپ27 حضرت رسول(ص) با 10 گردان رزمی، یک گردان توپ خانه و یک گردان تخریب؛ تیپ31 عاشورا با 8 گردان رزمی و یک گروهان تخریب؛ تیپ 21 امام رضا(ع) با 5 گردان رزمی و یک گروهان تانک؛ تیپ 18 الغدیر با 4 گردان رزمی.


ب)ارتش: تیپ4 از لشکر81 زرهی کرمانشاه با 3 گردان رزمی و یک گردان زرهی؛ تیپ مستقل 55 هوابرد شیراز با 4گردان رزمی و یک گردان توپ خانه.

- عملیات "والفجر 8" که در روز 20 بهمن 1364 با همکاری ارتش و سپاه انجام شد.

همکاری حوزه های هنری لرستان و کردستان در گردآوری خاطرات جانباز دفاع مقدس
facebook google telegram twitter whatsApp
تبلیغات