طاها پخش

تبلیغ پاپ آپ
تبلیغ درکار
اقتصادیپایان کسری بودجه خانوارهای ایرانی؟

پایان کسری بودجه خانوارهای ایرانی؟

کسری بودجه آمریکا از 107 میلیارد دلار گذشت

آمارهای بانک مرکزی از نقل از بودجه خانوار شهری کشور در سال 1394 نشان می دهد که برای نخستین بار شکاف میان هزینه و درآمد خانوار پر شده است. در سال 1393 کسری بودجه خانوار معادل با یک میلیون و 382 هزار تومان بوده که این رقم در سال 1394 تنها 7 هزار تومان ثبت شده است.


اقتصاد ایران روزنامه دنیای اقتصاد: آمارهای بانک مرکزی از نقل از بودجه خانوار شهری کشور در سال 1394 نشان می دهد که برای نخستین بار شکاف میان هزینه و درآمد خانوار پر شده است. در سال 1393 کسری بودجه خانوار معادل با یک میلیون و 382 هزار تومان بوده که این رقم در سال 1394 تنها 7 هزار تومان ثبت شده است.

 از بین رفتن کسری بودجه خانوارها به علت رشد درآمدها بیشتر از رقم تورم و رشد هزینه ها کمتر از سطح تورم در سال گذشته بوده است. یک دیدگاه، کاهش هزینه های مصرفی را به کاهش رفاه خانوارها مرتبط می دانند. دیدگاه دیگر، افزایش سطح درآمد را علت کاهش این شکاف عنوان می کند. در مجموع به نظر می رسد چند عامل، «پایان کسری بودجه خانوار» را توجیه می کند. نخست تعویق تقاضای مصرفی جامعه به علت انتظار حاصل از عملی شدن آثار لغو تحریم ها است.

موضوع دوم تحت تاثیر قرار دادن رکود در هزینه های مصرفی خانوار است و نکته سوم، مثبت شدن نرخ سود واقعی بانک ها است که انگیزه بعد انداز خانوار را افزایش می دهد. حال این سوال مهم مطرح است که در سال های آتی این تعادل در منابع و مصارف خانوارها به چه سمتی خواهد رفت؟ کارشناسان معتقدند تداوم ثبات حاکم بر متغیرهای کلان می تواند موجب حفظ قدرت خرید مصرف کنندگان و در نتیجه پایان کسری بودجه خانوار شود.

بانک مرکزی نقل از بودجه خانوارهای شهری کشور در سال گذشته را منتشر و عکس آماری از برخی از مهم ترین شاخص های اقتصادی و اجتماعی خانواده های کشور را به روز کرد. طبق این آمارها، با وجود تورم 9/ 11 درصدی سال گذشته، درآمدهای اسمی خانوارها در این سال حدود 3/ 12 درصد رشد یافته و مخارج اسمی خانوارها هم به میزان 3/ 7 درصد افزایش یافته است. این ارقام از بهبود تراز بودجه خانوارها خبر می دهد و نشان می دهد درآمدهای «واقعی» خانوارها در سال گذشته افزایش یافته و مخارج «واقعی» آنها کاهش یافته است. معمایی که ممکن است پاسخ آن، شرایط نرخ سود بانکی در سال گذشته باشد که مشوق بعد انداز درآمدها به جای مصرف آنها بوده است. از سوی دیگر، کاهش مخارج واقعی خانوارها را می توان به شکل کاهش مخارج خصوصی در تولید ناخالص داخلی تفسیر کرد که برداشت رکودی از اقتصاد 1394 را تایید می کند. این آمارها در حوزه شاخص های اجتماعی، نشان می دهد دو تحول زیاد خانواده های کشور در سال گذشته هم به مسیر خود ادامه داده است: از طرفی، شاخص پس خانوار که متوسط تعداد اعضای هر خانواده را نشان می دهد، در سال گذشته هم کاهش یافته و باز هم به سطح 3 نفر نزدیک شده است؛ از طرف دیگر، با نزدیک شدن موج جمعیت متولدان دهه 60 به میانسالی، جمعیت کشور به سمت پیری در حال حرکت است و به عنوان مثال، برای اولین بار افراد بالای 50 سال حدود یک چهارم از جمعیت خانوارهای کشور را تشکیل داده اند.

رشد هزینه ها: پایین تر از تورم

بانک مرکزی خلاصه نتایج بررسی بودجه خانوارهای شهری کشور در سال 1394 را منتشر کرد. بر اساس این آمارها، کل هزینه ناخالص خانوارها که شامل ارزش اجاری خانه شخصی نیز می شود، در سال گذشته حدود 3/ 7درصد رشد یافته و به حدود 2 میلیون و 939 هزار تومان در ماه رسیده است. این در حالی است که میزان تورم در سال گذشته حدود 9/ 11 درصد اعلام شده بود که بر اساس آن، می توان گفت سطح «اسمی» هزینه ها کمتر از تورم عمومی افزایش یافته و از این لحاظ، مخارج واقعی خانوارها «منقبض» شده است. امری که شاید بتوان آن را نشانه ای از کاهش «مخارج خصوصی» در تولید ناخالص داخلی سال گذشته محسوب کرد و گمانه زنی ها مبنی بر انقباض این بخش از طرف مخارج تولید ناخالص داخلی را تقویت می کند.

طبق تعریف بانک مرکزی، «هزینه ناخالص»، بدون احتساب مبالغ پرداختی خانوار بابت مالیات و حق بازنشستگی (سهم خانوار) است. آمارهای ارائه شده بیانگر این است که بیشترین سهم را در بین مخارج هزینه ای خانوارها، گروه مخارج مسکن (مسکن، آب، برق، گاز و سایر سوخت ها) داشته که بیش از یک سوم از هزینه های خانوارها را با سهم 35 درصدی، به خود اختصاص داده است. بعد از این گروه، خوراکی ها و آشامیدنی ها با سهم تقریبا 24درصدی قرار دارد و در جایگاه بعدی، هزینه های حمل ونقل با سهم هزینه های 10 درصدی قرار دارد. هزینه های کالاها و خدمات متفرقه، بهداشت ودرمان، پوشاک وکفش، لوازم، اثاث و خدمات مورد استفاده در خانه، ارتباطات، رستوران و هتل، تفریح و امور فرهنگی، تحصیل و دخانیات با سهم های کمتر از 10 درصدی، اقلام کم هزینه تری در سبد مخارج خانوارهای شهری را به خود اختصاص داده اند. این بررسی نشان می دهد سهم اقلام ضروری در سبد مخارج خانوارها به حدود 9/ 68 درصدرسیده و اندکی افزایش یافته است. سهم این اقلام در سال ماقبل، حدود 5/ 68 درصد نقل از شده بود.

تمایل به بعد انداز به جای مصرف

آمار بانک مرکزی نشان می دهد متوسط درآمد ناخالص خانوارها هم در سال گذشته حدود 3/ 12 درصد افزایش یافته و به حدود 2 میلیون و 938 هزار تومان در ماه رسیده است. طبق تعریف ارائه شده، منظور از «درآمد ناخالص»، میزان درآمد قبل از کسر مبالغ مالیات و حق بازنشستگی (سهم خانوار) و نیز درآمد حاصل از فروش کالاهای دست دوم است و در این مورد، امکان کم گویی خانوارها نیز وجود دارد. بر اساس آمارهای ارائه شده، در سال گذشته از کل درآمدهای ناخالص خانوارها حدود 70 درصد مربوط به درآمدهای «پولی» ناخالص و حدود 30 درصد هم مربوط به درآمدهای «غیرپولی» ناخالص (شامل ارزش اجاری خانه شخصی) بوده است.

با توجه به تورم 9/ 11 درصدی سال گذشته و همچنین رشد 3/ 12 درصدی مقدار «اسمی» درآمدهای ناخالص خانوارها، می توان نتیجه گرفت میزان «واقعی» درآمدهای خانوارها در سال گذشته افزایش یافته است که از بهبود حالت دخل آنها در این سال خبر می دهد. این افزایش درآمدهای واقعی در شرایطی که آمار از کاهش مخارج واقعی خبر می دهد، در صورت دقیق بودن آمارها می تواند به معنای افزایش بعد انداز توسط خانوارها در سال گذشته تفسیر شود. چنین تفسیری، با سطوح بالای نرخ واقعی سود بانک ها که در سه سال گذشته، در بالاترین سطوح خود در دهه های گذشته قرار داشته است، همخوانی دارد.

بهبود تراز بودجه خانوارها در سال 1394

بررسی آمارهای منتشر شده نشان می دهد درآمدهای خانوارها با رشد 3/ 12 درصدی، با نرخی بالاتر از رشد 3/ 7 درصدی مخارج خانوارها افزایش یافته است و به عبارت دیگر، درآمد منهای هزینه خانوارها در سال گذشته حدود 5 درصد افزایش یافته است. چنین آماری، از بهبودی قابل توجه در تراز بودجه خانوارها و حالت رفاهی معیشتی این واحدهای اجتماعی خبر می دهد. همچنین، این آمارها نشان می دهد درآمدهای خانوار با رشدی بالاتر از هزینه ها، تقریبا به نقطه ای سربه سری با هزینه ها رسیده و برخلاف سال های گذشته که عمدتا در نتیجه کم گویی ها، میزان درآمدهای اعلامی همواره پایین تر از هزینه ها قرار داشت، چیزی که در رسانه ها «کسری بودجه خانوارها» گفته می شد، در آمارهای امسال وجود ندارد.

بر اساس آمارها این نقل از هزینه ناخالص سالانه یک خانوار به شکل اسمی در سال 1394 معادل 35 میلیون و 265 هزار تومان بوده که این رقم در سال 1393 معادل با 32 میلیون و 875 هزار تومان نقل از شده است. بنابراین در سال 1394 طی یک ماه هزینه ناخالص هر خانوار ایرانی معادل 2 میلیون و 938 هزار تومان بوده که در سال 1393 هر خانوار ایرانی 2 میلیون و 739 هزار تومان هزینه می کرده است.

در بخش مقابل، درآمد متوسط سالانه هر ایرانی در سال 1394 معادل با 35 میلیون و 258 هزار تومان و در هر ماه معادل 2 میلیون و 938 هزار تومان بوده است. این رقم در سال 1393 معادل با 31 میلیون و 393 هزار تومان بوده و در هر ماه هزینه هر خانوار معادل 2میلیون و 616 هزار تومان بوده است، بنابراین با یک حساب ساده می توان عنوان کرد که کسری هزینه-درآمد خانوار از یک میلیون و 382 هزار تومان در یک سال 1393 به حدود 7 هزار تومان در سال 1393 رسیده است.

به سوی خانوارهای 3 نفره

یکی از نکات قابل توجه نقل از های بودجه خانوار، ارائه آمارهای مربوط به شاخص «پس خانوار» در این نقل از ها است که متوسط تعداد اعضای خانوارها را نشان می دهد. طبق نقل از اخیر، پس خانوار در سال گذشته به حدود 3.38 نفر رسیده است که در ادامه مسیر کاهشی این شاخص در دهه های گذشته قرار دارد. پس خانوار در سال 1393 به میزان 44/ 3 نفر نقل از شده بود که نشان می دهد در سال گذشته، این شاخص کاهشی جزئی یافته است و به حدود سه نفر برای هر خانوار نزدیک تر شده است. اولین آمارهای موجود از بودجه خانوار، به سال 1371 مربوط می شود که پس خانوار در آن سال به میزان 93/ 4 نفر نقل از شده بود. به عبارت دیگر، در سال 1371 به طور متوسط هر خانوار ایرانی حدود 9/ 4 نفر عضو داشت در حالی که در سال گذشته، هر خانوار کشور کمتر از 4/ 3 نفر عضو داشته است. تعداد متوسط اعضای هر خانوار شهری در کشور در سال 1381 به میزان 4/ 4 نفر و در سال 1391 تقریبا به میزان 5/ 3 نفر برآورد شده بود.

پا به سن گذاشتن ایرانیان

آمارهای ارائه شده بیانگر این است که در سال 1394 هم در ادامه مسیر اخیر و همان طور که انتظار می رفت، ترکیب جمعیت خانوارهای کشور به سمت «پیر» شدن حرکت کرده است و گروه های سنی جوان، سهم کمتری از کل خانوارها را تشکیل داده است. طبق این آمارها، در سال گذشته حدود 25 درصد از ترکیب خانوارها در کشور را جمعیت بالای 50 سال تشکیل داده است که تحول شتابان جامعه به سمت پیر شدن را نشان می دهد. در سال 1371، گروه سنی پیر (بالای50 سال) تنها حدود 12درصد از کل جمعیت را به خود اختصاص داده بود. سهم بالای 50 ساله ها از جمعیت در سال 1381 به حدود 15 درصد و در سال 1391 به حدود 20 درصد رسیده بود.

در مقابل می توان به سهم جمعیت کمتر از 30 ساله به کل جمعیت اشاره کرد که روندی کاهشی را طی کرده است. سهم جمعیت جوان (کمتر از 30 سال) بیش از دو سوم جمعیت خانوارها را در سال 1371با سهم تقریبا 67 درصدی به خود اختصاص داده بود. این در حالی است که سهم این گروه از کل جمعیت در سال 1381 به حدود 60 درصد و در سال 1391 به حدود 51 درصد کاسته شده بود. سهم جمعیت کمتر از 30 ساله از کل جمعیت خانوارهای کشور در سال گذشته، به حدود 46 درصد کاسته شده است. از سال 1392 به بعد، برای اولین بار در چند دهه اخیر، اکثریت جمعیت کشور را بالای 30 ساله ها تشکیل داده اند. تحولات جمعیتی این سال ها، بیش از هر چیز ناشی از موج عظیم متولدان دهه 60 است که ساختار جمعیتی کشور را به شکلی نامتوازن تبدیل کرد و عبور این موج از سن اشتغال و نزدیک شدن آنها به سن بازنشستگی، یکی از مهم ترین مسائل اقتصاد کشور طی سه دهه آینده خواهد بود.

پایان رقابت های ایرانیان در روز ششم پارالمپیک ریو / گنجی در پرتاب نیزه چهارم شد
برچسب ها:
facebook google telegram twitter whatsApp
تبلیغات